Olağanüstü Hal’in 19 Ocak Cuma günü saat 01.00’den geçerli olmak üzere 3 ay süreyle uzatılmasına ilişkin Başbakanlık Tezkeresi, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi. 21 Temmuz 2016’da ilan edilen OHAL 6. kez 3 ay daha uzatıldı. OHAL sürecinde yaygın ve sistematik hak ihlalleri ise artarak devam ediyor.

 

2017 Yılı Başlangıcı İtibariyle Ohal Mağduriyet İstatistikleri

 

Adalet Bakanlığı’nın Anadolu Ajansı’na açıkladığı verilere göre, 103 bin 850 şüpheli hakkında işlem yapıldı. Soruşturmalar çerçevesinde gözaltına alınanlardan 41 bin 326’sı tutuklandı. 3.831 kişi tahliye edildi. 5.150 kişi aranıyordu.

 

P24 bağımsız gazetecilik platformunun 18 Ocak’ta yayınladığı verilere gore 121 gazeteci OHAL sırasında tutuklandı. Olağanüstü Hâl süresince 200 gazeteci gözaltına alındı, 2308 gazeteci işsiz kaldı.

 

Hizmet Hareketiyle ile ilişkili gerekçesiyle özel sektör şirketlerine yönelik operasyonlarda 527 Şirket

TMSF’ye devredildi. 12 milyar liralık mal varlığı Hazine’ye sevk edildi.

 

2017 yılının ilk aylarında OHAL hukuksuzluklarının bilançosu İHOP’un hazırlamış olduğu rapora göre şöyleydi:

 

21 Temmuz 2016- 23 Şubat 2017 tarihlerini kapsayan OHAL döneminde toplam 100,797 kamu görevlisi için görev yaptıkları kamu kurumlarından ve meslekten ihraç edilme kararı verilmiştir.  Hakkında ihraç kararı verilenlerin sadece 737’sinin hakkındaki ihraç kararı ve diğer tedbirler kaldırılmıştır. Kamu görevinden ihraçlar herhangi bir yargı kararına dayanmaksızın ağırlıklı olarak OHAL KHK’ları ile gerçekleştirilmiştir.

 

Kamu Görevinden ve Meslekten İhraç Edilenlerin Kurumlara Göre Dağılımı

 

Toplam ihraçların %32,8’i Milli Eğitim Bakanlığında, %23,8’i İçişleri Bakanlığında, %8,8’i Türk Silahlı Kuvvetlerinde, %6,5’i Sağlık Bakanlığında, %5,9’u Yüksek Öğrenim Kurumunda, %4,5’i yargı kurumlarında, %4,2’si Adalet Bakanlığında  ve %3,3’ü Başbakanlığa bağlı kuruluşlarda gerçekleşti.

 

Milli Eğitim Bakanlığında OHAL Mağduriyetleri

 

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 33,099 kamu personeli hakkında ihraç kararı verildi ve bunların sadece 43’ünün ihraç kararı ve diğer tedbirler kaldırıldı. İhraç edilenlerin %99,8’ini öğretmenler oluşturdu. Ayrıca kapatılan özel kurumlarda çalışan 22 bin 474 yönetici, eğitimci, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici ve diğer personelin çalışma izni onayları iptal edildi ve bu personele başka bir özel öğretim kurumunda çalışma izin onayı düzenlenmemesi yönünde uygulamalar yapıldı. 13 Aralık 2016 tarihi itibarıyla bu kişilerden sadece 614’üne tekrar çalışma izni verildi.

 

İçişleri Bakanlığında En Çok Polisler Etkilendi

 

İçişleri Bakanlığı bünyesinde görev yapan 24031 personel için ihraç kararı verildi. Emniyet Genel Müdürlüğünde görevli 20707 kamu personeli ihraç edildi. Bu dönemde sadece 21 kamu personeli hakkındaki ihraç kararı kaldırıldı.

 

Türk Silahlı Kuvvetlerinden İhraçlar

 

20 Temmuz 2016- 17 Şubat 2017 döneminde kanun hükmünde kararnamelere ekli listeler ve TSK kurumlarının 667 Nolu kararnameye dayanarak kendi yetkileri ile ihraç ettikleri kişi sayısı 8816’ya ulaştı. İhraç edilen bu kişilerin sadece 41’i hakkında verilen ihraç kararı geri alındı.

 

Yargıda İhraçlar

 

Anayasa Mahkemesinin 2 üyesinin de aralarında olduğu Yargıtay, Danıştay ve Askeri Yüksek Yargı kurumlarında görevli yüksek yargıç ve savcılar hukuki bir gerekçe belirtilmeden görevlerinden ihraç edildi. Ayrıca Hakim ve Savcılar Kuruluna verilen yetkiyle alınan ihraç kararları ile farklı konumlardaki toplam 3886 hakim ve savcı ihraç edildi. Bunlardan yalnızca 78 tanesinin ihraç kararı kaldırıldı.

 

Yüksek Öğrenim Kurumlarından İhraçlar

20 Temmuz 2016-  23 Şubat 2017 tarihlerini kapsayan OHAL döneminde 112 üniversiteden 4811 akademisyen için (Profesör, Yrd. Doç, Doç, Dr ve araştırma görevlisi) ihraç kararı verildi. İhraç edilenlerin sadece 58’inin ihraç kararı kaldırıldı. Yüksek Öğrenim Kurulu (YÖK)’nun  ve üniversitelerin idari kadrolarından ise 1102 kişi ihraç edildi.

 

Kapatılan Kurumlar

 

Özel Sağlık ve Öğretim Kurumları, Yurt ve Pansiyonlar, Üniversiteler, Sendikalar

 

Kurum kapatmaları ilk olarak Olağanüstü Hal ilanının ardından 23 Temmuz 2016 tarihinde yayınlanan  667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile gerçekleştirildi.  1112 özel sağlık, öğretim kurumu, yurt ve pansiyon, vakıf üniversitesi ve sendika  kapatıldı. Bu kuruluşlara yönelik kapatma işlemi daha sonra Milli Eğitim Bakanlığı birimlerince devam ettirildi. 21 Temmuz 2016-23 Şubat 2017 OHAL döneminde Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından kapatılan özel kuruluş sayısı 2324’e ulaştı.

 

Kapatılan Basın, Yayın, Radyo, Televizyon ve Haber Ajansları

 

20 Temmuz 2016-6 Ocak 2017 tarihleri arasında toplam 178 medya kuruluşu kapatıldı. Bunlar arasında 5 Haber Ajansı, 62 Gazete, 19 Dergi, 34 Radyo, 31 Televizyon, 29 Yayınevi ve Dağıtım kuruluşu yer aldı. Bu kuruluşların sadece 20’si için kapatma kararı kaldırıldı.

 

Kapatılan Dernekler ve Vakıflar

 

20 Temmuz 2016-17 Şubat 2017 döneminde yayınlanan Kanun Hükmünde Kararnameler ile kapatılan dernek sayısı 1583 olmuş, bunların 182’si daha sonra açılmıştır. Toplam 141 vakıf kapatılmış ve sonradan 19 tanesi hakkındakı kapatma kararı kaldırılmıştır.

 

Yerel Yönetimlere Kayyım

 

Şubat 2017 itibariyle 76’sı DBP’li olmak üzere toplam 80 belediyeye kayyım atandı ve büyük çoğunluğu merkezi yönetime devredilmiş oldu.

 

2018 Yılı İtibariyle OHAL Bilançosu

 

2018 yılı Ocak ayı itibariyle OHAL bilançosu daha ağırlaşarak milyonları mağdur etmeye devam ediyor. 19 Ocak Cuma günü saat 01.00’den geçerli olmak üzere OHAL, 6. Kez 3 ay süreyle daha uzatıldı. 1 Ocak 2018 e kadar geçen süreçte OHAL’in neden olduğu hak ihlalleri ve mağduriyetlerle ilgili olarak İHOP’un (İnsan Hakları Ortak Platformu) güncellenen raporunda ve medyada yer alan hak ihlallerine dair bir bilanço şu şekildedir:

 

Çoğunluğu kamu sektöründen olmak üzere 151967 kişi işinden edildi. Hizmet Hareketine yönelik soruşturmalarda 131995 kişi gözaltına alındı ve 63974 kişi tutuklandı.

 

116.250 kamu görevlisi hakkında bir daha kamu görevinde yer almamak üzere ihraç kararı verildi. İhraç edilenlerin sadece %1,69’u hakkındaki ihraç kararı kaldırıldı. 31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla  hakkındaki ihraç kararı devam eden kişi sayısı 114.279

(Not: 2018 yılı Ocak ayında çıkartılmış OHAL KHK’ları habere dahil edilmedi. 2018 yılı Ocak ayında “Mor Beyin” isimli uygulamadan kaynaklı olarak on binlerce kişinin Bylock listelerinde isminin yer aldığı resmi makamlar tarafından açıklandı. Adli operasyonlarda ve ihraç kararlarında kesin dayanak yapılan Bylock listelerinin hukuksuzluğu bir kez daha anlaşıldı. 12 Ocak 2018 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan 697 sayılı yeni KHK ile 252 kişi kamu görevlerinden ihraç edilirken 1823 kişi ise hatalı Bylock listelerinde yer aldıkları gerekçesiyle görevlerine iade edildi.)

 

İçişleri Bakanlığı İhraçları

 

31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla İçişleri Bakanlığı bünyesinde görev yapan 1522’si kadın çalışan olmak üzere

toplam 31958 personel için ihraç kararı verildi. Bu dönemde sadece 222 kişi hakkındaki ihraç kararı

kaldırıldı. 31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla 31.736 kişinin ihraç kararı sürüyor.  Bu ihraçlar arasında 23095 personel ile Emniyet Genel Müdürlüğü en çok hak ihlaline uğrayan personele sahip kurum oldu.

 

Milli Eğitim Bakanlığı İhraçları

 

Milli Eğitim Bakanlığı’nın merkez ve mahalli teşkilatı içinde görev yapan 33629 öğretmen ve idari personel ihraç edildi (672, 675, 677, 686, 689, 692, 693 ve 695 sayılı KHK’lar). İhraç edilen kamu görevlilerinin 10543’ünü  (%31,4) kadınlar oluşturdu. Milli Eğitim Bakanlığından ihraç edilenlerin 132’si için ihraç kararı kaldırıldı. 31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla 33.497 kişinin ihraç kararı sürüyor.

 

TSK ve MSB’de İhraçlar

 

TSK ve Milli Savunma Bakanlığı altında  210’u kadın çalışan toplam 8783 kişi ihraç edilmiştir. Sadece kuvvet komutanlıklarından ihraç edilenlerin 64’ü için ihraç kararı kaldırıldı. 31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla 8719 kişinin ihraç kararı sürüyor.

 

Sağlık Bakanlığı İhraçları

 

Yoğun ihraçların gerçekleştiği sağlık bakanlığından 3259’u kadın çalışan olmak üzere toplam 7659 kişi ihraç edildi. İhraç edilenlerin 252’si için ihraç kararı kaldırıldı.  31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla 7407 kişinin ihraç kararı sürüyor.

 

Hakim ve Savcı İhraçları

 

Hakim ve Savcılar Kuruluna verilen yetkiyle alınan ihraç kararları ile farklı konumlardaki toplam 4279 hakim ve savcı ihraç edildi. İhraç edilenlerin 2982’si hakim ve 1297’si savcı. İhraç edilen hakim ve savcıların en az 877’sini ( %20) kadınlar oluşturdu. 166 hakim ve savcının ihraç kararı yine aynı kurul tarafından kaldırıldı. 31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla ihraç kararı devam eden hakim ve savcı sayısı 4113’dür.

 

Yüksek Öğrenim Kurumları

 

Üniversitelerin idari ve akademik kadrolarından ihraç edilen idari personel sayısı 1459’u kadın çalışan olmak üzere 7180 kişi oldu. Sadece 141 akademisyenin ihraç kararı kaldırıldı. 31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla kamu üniversitelerinin idari ve akademik kadrolarından ihraç edilenlerin sayısı 7037’e ulaştı.

 

Akademik Kadrolardan İhraçlar

 

31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla 18 aydır süren OHAL döneminde 5.822 akademisyen 118 kamu üniversitesinden ihraç edildi.

İhraç edilen akademisyenlerin

  • %18,7’sini (1049) kadın akademisyenler oluşturdu.
  • 380’ini, 2016 yılının Ocak ayında “Barış İçin Akademisyenler”12 bildirisine imza atan akademisyenler oluşturdu.
  • İhraç edilen akademisyenlerin sadece 141’i hakkında verilen ihraç kararı kaldırıldı.
  • İhraç edilen akademisyenlerin

 

o 840’ı profesör (%14,59)

o 1026’sı doçent (%17,86)

o 1510’u yardımcı doçent (%26,13)

o 1523’ü araştırma görevlisi (%25,57)

o 476’sı öğretim görevlisi (%8,15)

o 447’si okutman/uzman kadrolarında görev yapıyordu.

 

Kapatılan Vakıf Üniversiteleri

 

2015-2016 öğretim yılında akademik kadroların toplamı 3041 olan 15 Vakıf Üniversitesi 667 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kapatıldı.

 

Kapatılan Kurum Ve Kuruluşlar

 

31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla 1064 özel eğitim kurumu (anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise), 360 özel kurs ve etüd merkezi, 847 öğrenci yurdu, 48 özel sağlık merkezi, 15 özel vakıf üniversitesi, 2 Konfederasyona bağlı 29 sendika, 1424 dernek, 145 vakıf, 175 medya ve yayın kuruluşu kapalıdır. Ayrıca 1022 ticari işletme Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) devredilmiştir.

 

 

Kapatılan Yazılı ve Görsel Medya Kuruluşları

 

18 aylık OHAL döneminde toplam 200 medya ve yayın organı kapatılmıştır. Bunların sadece 25’i hakkındaki kapatma kararı kaldırılmıştır. 31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla kapatılmış kuruluş sayısı 175’dir.

 

OHAL döneminde 668, 675, 677, 693 ve 695 sayılı KHK’lar ile 67 gazete için kapatma kararı verilmiştir. Kapatılan gazetelerin 17’si hakkında verilen kapatma kararları 675 ve 679 sayılı KHK’ler ile kaldırıldı. 31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla 50 gazetenin kapatma kararı devam etmektedir.

 

OHAL döneminde 668, 675 ve 677 sayılı KHKlar ile 18 dergi kapatılmıştır. Kapatma kararı kaldırılan dergi yoktur.

 

OHAL döneminde 668 sayılı KHK ile 29 yayınevi kapatılmış ve hiçbiri hakkında kapatma kararı kaldırılmamıştır.

 

KHKlar ile toplam 6 haber ajansı kapatıldı.

 

37 televizyon kanalı için kapatma kararı verilmiştir. Kapatılan televizyonlardan sadece 4’ü için verilen kapatma kararı 675 sayılı KHK ve RTÜK Komisyonu kararı ile kaldırıldı. 31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla 33 televizyonun kapatma kararı devam etmektedir.

 

OHAL döneminde 668, 677 sayılı KHKlar ve RTÜK kararlarıyla 41 radyonun kapatılmasına karar verilmiştir.

Kapatılan radyoların sadece 4’ü için kapatma kararı kaldırılmıştır. 31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla 37 radyonun kapatma kararı devam etmektedir.

 

Kapatılan Sivil Toplum Kuruluşları

 

31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla 667, 677, 679,  689 ve 695 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler ile kapatılan dernek sayısı 1607’ye ulaşmış, yapılan itirazların sonucunda 183 Dernek için kapatma kararı kaldırılmıştır. 31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla kapalı dernek sayısı 1424’dür.

 

OHAL kararnameleri ve Vakıflar Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulan Komisyon tarafından yapılmıştır. 667, 689 ve 695 sayılı OHAL kararnameleri ve Vakıflar Genel Müdürlüğü (VGM) Komisyonu marifetiyle 168 Vakıf kapatıldı. Kapatılan vakıflardan 23’ü  hakkındaki kapatma kararı kaldırıldı. 31 Aralık 2017 tarihi itibarıyla kapatılan Vakıf sayısı 145’dir.

 

Kayyum Atanan Belediyeler

 

Belediye Kanununda 1 Eylül 2016 tarihinde yayınlanan 674 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile bir değişiklik yapılarak, Belediyelere kayyum atanması olanaklı hale getirildi. Yerel seçimlerle işbaşına gelmiş olan belediye başkanları görevden alındı. Demokratik Bölgeler Partisine bağlı belediyelerin yönetim organları merkezi

idarenin yerel temsilcilerine devredildi. 21 Temmuz 2016-31 Aralık 2017 döneminde kayyum atanan belediye sayısı 99’a ulaştı.

 

Sonuç Olarak

 

21 Temmuz 2016 tarihinde ilan edilen OHAL ile birlikte Türkiye’de hemen her alanda hak ihlalleri sistematik bir hal almıştır. Milyonlarca insanın temel hak ve özgürlükleri hukuksuz kararlarla kısıtlanmış ve ‘sivil ölüm’ uygulamaları en ağır biçimde uygulanmaktadır. Haberimizde yer alan rakamlar buzdağının sadece bir kısmına ilişkin olup bu istatistikler dahi OHAL dönemindeki zulümleri apaçık gözler önüne sermektedir. Kayıtlara yansımamış olan yüz binlerce hukuksuzluk, işkence ve mağduriyetler ise babaların, annelerin, bebeklerin yüreklerinde birer yara olarak kanamaya devam etmektedir.